Αλέκος Παναγούλης

Posted: Μαΐου 1, 2012 in Προσωπογραφίες

59531-alekos_panagoulis_nov_68Σαν σήμερα 1η Μαΐου, πριν από τριάντα έξι χρόνια – τριάντα έξι χρονών τότε -, ο Αλέκος Παναγούλης άφηνε τα εγκόσμια. Ο Αλέκος Παναγούλης έμεινε στην ιστορία για την απόπειρα δολοφονίας κατά του αρχιπραξικοπηματία της 21ης Απριλίου 1967, Γεωργίου Παπαδόπουλου, και την ηρωική του στάση απέναντι των, για περίπου τεσσερισήμισι χρόνων, βασανιστών του. Θα μπορούσα να μιλάω ώρες για αυτόν τον ξεχωριστό άνθρωπο, αλλά αναφορικά με την πορεία του, θα αναφέρω μόνο μερικά γεγονότα, που στους περισσότερους, μάλλον, είναι γνωστά.

Μετά την απόπειρα που έκανε στις 13ης Αυγούστου το 1968 – πλησίον της λεγόμενης σπηλιάς του Καραμανλή, στο σημείο που βρίσκεται στο δρόμο προς το Σούνιο, λίγο μετά τη Βάρκιζα – συλλαμβάνεται. Από κείνη τη μέρα και μετά, ξεκινάει ο Γολγοθάς του. Βασανίζεται οικτρά, σωματικά και ψυχολογικά, μέχρι και την απελευθέρωσή του τον Αύγουστο του 1973.

Κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού του αποπειράται να δραπετεύσει αρκετές φορές, επιτυγχάνοντας τις δύο, και ξαναπιάνεται. Μέσα στη φυλακή γράφει ποιήματα, κι όταν του απαγορεύουν την προμήθεια μολυβιών και χαρτιού, συνεχίζει με το αίμα του πάνω στον τοίχο του κελιού. Αποκορύφωμα κτηνωδίας του καθεστώτος, αποτελεί ο εγκλεισμός του Αλέκου μέσα σε ένα υπόγειο κελί, αντίγραφο τάφου, διαστάσεων ενός μέτρου επί δύο, για σχεδόν τέσσερα χρόνια, από το οποίο τον έβγαζαν, μόνο, για να του ασκήσουν σωματική βία αλλά και ψυχολογική, σκηνοθετώντας του πολλάκις την θανατική του εκτέλεση.

Ο Αλέκος Παναγούλης βραβεύεται το 1973 με το Διεθνές Βραβείο Λογοτεχνίας Βιαρέτζιο.

Εδώ θα ήθελα να αναφέρω δύο τραγικές στιγμές της τύχης. Η πρώτη είναι ο τρόπος που τον βρήκαν στην κρυψώνα του, μετά την αποτυχημένη απόπειρά του. Ενώ οι αστυνομικοί τον ψάχνανε επί ώρες κι οι προσπάθειες απέβαιναν άκαρπες, λίγο πριν την αποχώρηση τους απ’ την περιοχή, τον εντόπισε ένας αστυνομικός, ακούγοντας τον ήχο από μια κίνησή του. Και η δεύτερη είναι ότι ο Αλέκος Παναγούλης σκοτώθηκε (λίγες μέρες πριν την αποκάλυψη των φακέλων σχετικά με τα όργανα ασφαλείας της Χούντας, η οποία ουδέποτε ολοκληρώθηκε, πιθανά έχει ειπωθεί, γιατί περιείχαν ονόματα πολιτικών που συνεργάστηκαν με την χούντα) με το αμάξι που του δώρισε η διάσημη ιταλίδα δημοσιογράφος Οριάνα Φαλάτσι, ένα fiat mirafiori  πράσινο, η οποία τον ερωτεύτηκε όταν του πήρε συνέντευξη αμέσως μετά την αποφυλάκισή του.

Κάτι που μου έχει μείνει έντονα χαραγμένο, ψάχνοντας μέσα από γραπτά και ηχητικά ντοκουμέντα να μάθω και να γνωρίσω τον Αλέκο Παναγούλη και την ξεχωριστή του πορεία, είναι η εν λόγω συνέντευξη. Η ιταλίδα δημοσιογράφος, μέσα στο βιβλίο που εξέδωσε το 1976 «Συνάντηση με την Ιστορία», με συνεντεύξεις διάσημων προσωπικοτήτων, είχε παραθέσει ως τελευταία, αυτή του Αλέκου. Με στιγμάτισε η απάντηση του Αλέκου, στην ερώτησή της «τι εστί για σένα, Αλέκο, άντρας», καθώς κι ο δικός της επίλογος! Εκείνος της είχε απαντήσει, απ’ ότι περίπου θυμάμαι και φαντάζομαι – όπως τον έχω σαν εικόνα –  με απλότητα, ότι άντρας είναι αυτός που ξέρει να αγαπά, να δίνει και να ανταποδίδει κλπ. Τόσο απλά, τόσο ταπεινά και τόσο γνήσια. Για να κλείσει τη συνέντευξη η Φαλάτσι (απ’ όσο και πάλι θυμάμαι) με τη φράση «Για μένα Άντρας, είσαι ΕΣΥ Αλέκο!».

Ο Αλέκος Παναγούλης στάθηκε φάρος στη ζωή μου σε δύσκολες στιγμές, όσο και σε επιτυχημένες, έχοντάς τον κάθε στιγμή στο μυαλό μου. Τον Αλέκο Παναγούλη δυστυχώς δεν είχα την τύχη να τον γνωρίσω, μιας κι όταν σκοτώθηκε εγώ δεν είχα καν γεννηθεί. Σήμερα, στο μνημόσυνό του, είχα την τύχη και την τιμή να γνωρίσω τον μικρότερό του αδελφό (ο Γιώργος ο μεγαλύτερος, κι ο Αλέκος ο μεσαίος, κι οι δύο αδικοχαμένοι) και τον τελευταίο που απόμεινε απ’ τα τρία αδέλφια, τον Στάθη. Όταν έσφιξα το χέρι του Στάθη, ένοιωσα σαν να έσφιγγα μαζί και του Αλέκου. Βλέμμα αγνού ανθρώπου, «ψυχούλα» όπως αργότερα είπα στον πατέρα μου. Σεμνός και ταπεινός – έτσι μου φάνηκε -, με αύρα Αλέκου. Άλλωστε, εκτός από αδερφός, ο Στάθης αγωνίστηκε σθεναρά κι αυτός ενάντια των συνταγματαρχών, έχοντας κι ο ίδιος υποστεί φυλακίσεις και βασανιστήρια.

Και πόσο επίκαιρη είναι σήμερα η σκέψη εκείνου του γήινου ήρωα, του ασυμβίβαστου, της υπομονής και της επιμονής. Τώρα, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, έχω, πιστεύω κι έχουμε, ανάγκη για αστέρια σαν κι αυτόν, να φωτίζουν τον άναστρο ουρανό μας. Για ιδανικά κι αξίες σαν και τον Αλέκο Παναγούλη, που για να καταφέρει να κρατήσει τα λογικά του στην απομόνωση, έγραφε στον αδερφό του, έγραφε στον εαυτό του. Έχουμε ανάγκη για ανθρώπους σαν κι εκείνον, που με το μυαλό του ταξίδεψε μακριά. «Που με το κορμί πεσμένο, μα τη ψυχή μπροστά» τα εμπόδια τ’ αντιμετώπιζε ως προκλήσεις, και «ήθελε να νικήσει αφού δεν μπορούσε να νικηθεί».

Κάπου, σε μια βιντεοσκοπημένη συνέντευξή του, τον είχα ακούσει να λέει, ότι αργότερα, ελεύθερος πλέον, διάβασε το βιβλίο του Αλμπέρ Καμύ  «Ο Ξένος», όπου ο ήρωας διαπράττει μια δολοφονία και βρίσκεται έγκλειστος στη φυλακή, με την απόλυτη ποινή της θανατικής εκτέλεσης. Τότε θυμάμαι, ανέφερε πως βρήκε πολλά κοινά σημεία με τον ήρωα – Μερσώ –  του βιβλίου, κι εντυπωσιάστηκε για το πόσο κοντά στα συναισθήματά του έφτασε ο συγγραφέας. Όταν παρακολούθησα αυτή του τη συνέντευξη, συμπτωματικά εκείνη τη περίοδο είχα διαβάσει κι εγώ το συγκεκριμένο βιβλίο του Καμύ, κι έτσι μπόρεσα να καταλάβω, ακόμα καλύτερα, την ψυχολογία του Παναγούλη.

Για μένα, ο Παναγούλης υπήρξε ένας αγνός αγωνιστής, ένας άνθρωπος με συναισθήματα κι αδυναμίες, αλλά απόλυτα γήινος. Αυτός ήταν που είχε πει, στην συνέντευξή του στη Φαλάτσι, πως φοβόταν το αίμα και τελικά έφτασε στο σημείο να βλέπει το δικό του αίμα και να ειρωνεύεται τους βασανιστές του. Αυτός ήταν, που για μια ιδέα θυσίασε τα πιο γόνιμα χρόνια του. Αυτός ήταν, που ενέπνευσε ολόκληρο λαό για την πίστη και τον αγώνα για την ελευθερία. «Σημαιοφόρος άτρωτος του Αγώνα»!

Για μένα, όντας μικρότερος κατά τέσσερα χρόνια απ’ τον καιρό που πέρασε απ’ τον θάνατό του, ο Αλέκος Παναγούλης είναι μια χαρισματική φιγούρα, ένας άνθρωπος που τον αισθάνομαι πλάι μου, σαν πατέρα μου και αδερφό μου. Διαβάζοντας τα ποιήματά του, μόνο αγάπη με γεμίζουν, μόνο πάθος για ζωή μου βγάζουν. Τριάντα έξι χρόνια περάσανε απ’ τον άδικο χαμό του, κι όμως, ακόμα παραμένει τόσο ζωντανός!

«Για μένα Άντρας, είσαι ΕΣΥ Αλέκο»!

Advertisements
Σχόλια
  1. Ο/Η ariska51 λέει:

    Συγχαρητήρια Γιάννη για το θαυμάσιο αφιέρωμα στη μνήμη του κορυφαίου αντιστασιακού της επταετίας των συνταγματαρχών, Αλέκου Παναγούλη. Κι ενώ εσύ ήσουνα αγέννητος στην εποχή του ήρωα, πολλοί σύγχρονοί του τον ξέχασαν. Όμως το ΦΩΣ του Παναγούλη δεν θα σβήσει ποτέ, γιατί με τη βαθειά ευαισθησία του για τον άνθρωπο, τη δημοκρατία, την ελευθερία και τη θαρραλέα στάση του στον αγώνα, άφησε παρακαταθήκη για τις επόμενες γεννιές.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s